10 Biologisch land / Kuiper
door Ineke Noordhoff / Foto Ellen Kok
Langs de smalle polderweg in Hensbroek hangen twee losse wagens vol witte kolen wat naar de sloot gebogen – auto’s kunnen zo net passeren. Reindert Kuiper rijdt met de tractor langzaam over het veld terwijl twee tijdelijk ingehuurde werkkrachten uit Polen de losgesneden kolen met een vork op de aangekoppelde kar tillen. Het is zwaar werk, sommige kolen wegen tien kilo.
Wilt u het landschap zien waarin Reindert Kuiper werkt? De wandeling om het Wogmeer voert u erlangs. Lees ook de column over de molenaar.
(Verkorte versie uit Op het land)
Morgenochtend worden de kolen bij Kramers Krautboy verwerkt tot biologisch-dynamische zuurkool. In compacte plastic verpakking ligt het voor 79 cent in de winkel; een dubbeltje meer dan de gelijksoortige verpakkingen kool ernaast die met bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn geteeld.
Reindert heeft relatief veel menskracht nodig op zijn bedrijf. Omdat hij geen gif gebruikt moeten onwelkome planten er mechanisch en soms met de hand worden uitgeschoffeld of getrokken. ‘Ik huur arbeidskrachten in. Vooral in september tijdens het oogsten heb ik hulp nodig. Dan moet je enorm je best doen om in Nederland iemand te vinden, daarom heb ik al een paar jaar Polen.
‘Ik heb geen spierballen’
Mijn meeste tijd op het bedrijf gaat zitten in het regelwerk. Ik moet zorgen dat de planten er zijn, dat de mest op tijd is en dat de loonwerker komt, ik onderhoud contact met de afnemers al dat soort zaken. Ik heb zelf geen spierballen, ik kan geen zwaar werk doen vanwege mijn rug. Tachtig procent wat ik hier doe, is zorgen dat het werk gebeurt. Als ik op deze 21 hectare goed mijn best doe, dan kan ik er een half inkomen mee verdienen.’ Daarom heeft Reindert ook een parttime baan bij de provincie Noord-Holland.
Voedsel is meer dan koolhydraten
‘Voedsel speelt een belangrijke rol in het leven van iedereen. Ik geloof dat het om méér gaat dan het toedienen van koolhydraten, eiwitten en vetten, het brengt je in contact met de aarde. Je hebt het ook over geestelijke zaken, over ontwikkeling en gezondheid. Je kunt voedsel verengen tot een samenstelling van elementen die goed zijn voor bijvoorbeeld je hart en bloedvaten. Je kunt zelfs elementen in de fabriek toevoegen. Naar mijn idee gaat het niet alléén om een bepaald stofje, het gaat er ook om het geestelijke te verbinden met het stoffelijke. Mensen zijn tegenwoordig helemaal vervreemd van natuur en primaire producten.
In landen om ons heen beleven mensen hun gezondheid en het landschap anders. Daar zie je een sterkere waardering voor het streekeigen product en dat is denk ik van doorslaggevend belang voor de ontwikkeling van de sector. Groei begint op je thuismarkt. Een Duitser wil het liefst een Duits product. Zolang ze in Engeland een tekort hebben, mogen de biologische producten ingevoerd worden vanuit Nederland, maar zodra hun eigen capaciteit op orde is, valt onze afzet daar weg. In Nederland wordt de biologische sector absoluut niet gedragen door vraag vanuit de markt. Dat maakt onze positie zwak.’
‘Iets dat past in de hoofden van ambtenaren’
In Europa wordt stevig ingezet op verduurzaming van de landbouw. Voor de biologische landbouw trekt de EU twee miljard euro per jaar uit. Nederland put nauwelijks uit die bron. Reindert is één van de bijna 1500 Nederlandse landbouwbedrijven die kiest voor biologische productie en een van de 134 die biologisch-dynamisch werkt. Samen bewerken de biologische bedrijven ruim twee procent van het totale areaal aan grond dat wordt gebruikt voor voedsel, veel minder dan elders in Europa.
‘Ze hebben van ‘duurzame landbouw’ een heel technisch begrip gemaakt. Iets dat past in de hoofden van ambtenaren. Je mag niet meer dan zoveel kilo bestrijdingsmiddelen gebruiken, en de uitspoeling van mest mag niet meer dan zoveel procent bedragen. Bij biologische teelt hoef je zulke waarden helemaal niet te definiëren, want je gebruikt gewoon helemaal geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Wij werken vanzelf extensief omdat we een holistische kijk hebben. Wij werken samen met de natuur en gaan respectvol met de omgeving om. Daarvan krijg je smaakvolle en gezonde producten. Dan heb je het dus echt niet over zoveel procent uitspoeling of een paar meter akkerrand voor de vogels.’
Lees wat Reindert verder vindt in Op het land.